VERNIEUWEND LEIDERSCHAP

Vernieuwend Leiderschap in de Publieke Sector

De Kunst van Leiden en Innoveren in Complexe Tijden

“We must re-imagine governments as
creative agents” stelt Mariana Mazzucato,
economiste en schrijfster van boeken
als ‘The Entrepreneurial State’ (2013) en
‘Moonshot’ (2021)

Vernieuwend Leiderschap in de Publieke Sector

Waarom is dit nodig?

De conventionele toolbox van centraal plannen en controleren is niet effectief in de omgang met complexiteit. Daardoor falen onze systemen vandaag, getuige de klimaatproblematiek, de Brexit en de Toeslagenaffaire. We hebben een shift nodig van ‘New Public Management’ (dat werkt op basis van markten, managers en metrics) naar ‘Human Learning Systems’ (Lowe, 2020). Dat die shift niet plaats vindt, is volgens Peter Senge, de bedenker van de lerende organisatie, een kwestie van leiderschap.

Het conventionele beeld van de heroïsche leider die centraal verandering aanstuurt, is geworteld in een individualistisch en niet-systemisch wereldbeeld. Die interpretatie van leiderschap is ongeschikt om effectief om te gaan met complexiteit. We hebben dus een nieuwe interpretatie van het concept leiderschap nodig.

Wat is vernieuwend leiderschap?

Vernieuwend leiderschap is geworteld in het wereldbeeld van de levende systemen (complexity science). Het is een nederlandstalige interpretatie van ‘generative leadership’ dat zich onderscheidt van conventioneel leiderschap doordat het toekomst-creërend, collectief en systemisch van aard is. Conventioneel leiderschap daarentegen is probleemoplossend, controlerend en individueel van aard is (Senge, 1990).

Vernieuwend Leiderschap/Generative Leadership is een complexiteits-vriendelijke, benadering van de vernieuwings-uitdagingen in de (semi-)publieke sector. Het benadert de organisatie of een geheel eco-systeem als sociaal intelligent systeem en benut creatieve spanning (creative tension) als intrinsiek motiverend en integrerend instrument om leerprocessen richting te geven. Den bijvoorbeeld aan Ruimte voor de Rivier, Plastic Free oceans of de European Green Deals.

Flyer Expeditie 2023 en White-paper:

De opportuniteit van complexiteit

Wat nieuw is in complexiteit, is dat innoveren een richting krijgt. Internationaal zijn er de SDG’s (Sustainable Development Goals) en spreken we over ‘Mission-Oriented Innovation’. Complexiteit vraagt om systemische, emergente aanpakken. Het vraagt om vernieuwing in plaats van om verandering. Ook al vullen veranderen en vernieuwen elkaar vaak aan en worden de woorden in de praktijk vaak door elkaar gebruikt als ware het synoniemen, toch is de essentie van beide processen wezenlijk verschillend. 

Veranderen en verbeteren

Mechanisch, lineair wereldbeeld

Vernieuwen

Wereldbeeld van de levende systemen

Wat we doen?

We zijn een ‘learning partner’ voor publieke
organisaties die de shift willen maken van controle naar creatie. Door de brug te bouwen tussen de complexiteitswetenschap en de praktijk, willen we het vernieuwingsvermogen in de (semi-)publieke sector helpen ontwikkelen.

ASPIRATIONEEL

SAMEN de toekomst creëren vraagt om een mind-shift, een aspirationele richting die intrinsiek motiveert en andere kennis, andere tools en andere praktijken vergt.

LEREND

Door samen leren voorrang te geven op het werken met prestatie-indicatoren, ontstaat een veilige ruimte voor continu vernieuwen.

ECO-SYSTEEM

Het versnellen van de systemische vernieuwing van waardecreatie VOOR de mensen naar waardecreatie MET de mensen.

Leergang/ Expeditie

Doel

Wie

Wat

Een organisatie niet alleen zien als een levend systeem maar ze ook als dusdanig behandelen zodat de organisatie effectiever wordt en de mensen (zowel medewerkers als ‘klanten’) gelukkiger

Een systeem vernieuwen, doe je niet in je eentje. Daarom zullen hele MT’s deelnemen aan de expeditie om zo, in interactie met elkaar, zicht te krijgen op hoe systemisch vernieuwen mogelijk is om daar vervolgens als MT het hele eco-systeem deskundig in mee te kunnen faciliteren.

In zes tweedaagses gespreid over een academiejaar, doorlopen de deelnemende MT’s van gemeenten (onder leiding van de gemeentesecretaris) een imagineering-design proces. Het leer traject wordt afgesloten met een presentatie-moment voor een breed publiek.

Hoe

Waar en Wanneer

CCoCo-Café’s

In dit proces ontwikkelen ze 5 vernieuwingstalenten om die ook meteen toe te passen op zowel een team-uitdaging als een individuele vernieuwingsuitdaging. Door zowel samen als individueel het vernieuwingsbad in te gaan verwerft het MT een perspectief op hoe het vernieuwingsvermogen van de organisatie en het hele gemeentelijke eco-systeem te ontwikkelen.

De zes tweedaagses vinden plaats op de vernieuwde campus van Buas in Breda. Het betreft telkens een donderdag die start met de lunch en overgaat in een CcoCo-Café (Cities Connecting on Complexity-café) op donderdagavond. Op vrijdag wordt er gewerkt van 9u tot 16u. Tussen de tweedaagses door passen de MT’s het geleerde toe in de praktijk waarna reflectie volgt tijdens de tweedaagses.

In de CCoCo-Café’s gaan de expeditie-deelnemers in gesprek met een ‘leading explorer’, een wetenschapper die de brug helpt te bouwen tussen de complexiteitswetenschap en de praktijk.

Over Ons

Het onderzoekswerk ten behoeve van de Leergang Vernieuwend Leiderschap van Breda University of Applied Sciences (BUas) is gebaseerd op de vooronderstelling dat inzichten uit onderzoek naar complexe systemen – complexiteitswetenschap – een krachtig nieuw, op theorie gebaseerd raamwerk bieden voor systemisch vernieuwen.

Het is onze missie de brug helpen bouwen tussen de complexiteitswetenschap en de praktijk van systemisch vernieuwen in de (semi-)publieke sector. Daardoor willen we organisaties helpen effectiever te worden in de omgang met groeiende complexiteit in de samenleving.

We vervullen onze missie op verschillende manieren, waaronder presentaties op maat, onderzoek, facilitering, advies en hele leergangen/expedities. Al ons werk is ontworpen om wetenschappelijke geletterdheid op het gebied van complexiteit te bevorderen, evenals de ontwikkeling en implementatie van nieuwe benaderingen om het vernieuwingsvermogen van organisaties te helpen ontwikkelen.

Voor de Leergang Vernieuwend Leiderschap in de Publieke Sector in dit academiejaar (‘21-‘22) kan BUas rekenen op de ondersteuning vanuit het A&O fonds Gemeenten.

Het Team

Dr. Diane Nijs, Lector Imagineering en Vernieuwend Leiderschap en inhoudelijke leiding voor het centrum voor Vernieuwend Leiderschap;

Pim Dopheide, Docent Stadsontwikkeling en organisatorische leiding voor het centrum voor Vernieuwend Leiderschap bij Buas;

Harry Coumans, Ambassadeur van het A&O fonds gemeenten na ruime werkervaring bij Justitie Maastricht en als gemeentesecretaris bij de gemeenten Maasgouw, Vaals en kerkrade;

Ariane Portegies, Senior onderzoeker bij het centrum voor Vernieuwend Leiderschap met een specifieke focus op de ‘gemeente als creatieve actor in een lerend eco-systeem’. In de Leergang/Expeditie faciliteert en modereert Ariane de CCoCo-Café’s met de internationale gasten.

Dr. Diane Nijs, Lector Imagineering en Vernieuwend Leiderschap en inhoudelijke leiding van de Leergang Vernieuwend Leiderschap;

Pim Dopheide, Docent Stadsontwikkeling en organisatorische leiding van de Leergang Vernieuwend Leiderschap bij BUas;

Harry Coumans, Ambassadeur van het A&O fonds gemeenten na ruime werkervaring bij Justitie Maastricht en als gemeentesecretaris bij de gemeenten Maasgouw, Vaals en kerkrade;

Ariane Portegies, Senior onderzoeker bij de Leergang Vernieuwend Leiderschap met een specifieke focus op de ‘gemeente als creatieve actor in een lerend eco-systeem’. In de Leergang/Expeditie faciliteert en modereert Ariane de CCoCo-Café’s met de internationale gasten.

Evenementen

Evenementen CCoCo-Cafes:

CCoCo-Café’s (gratis toegankelijk in Breda na inschrijving op de website)

Klik op de foto om naar het bijhorende film-verslag te kijken

Eind Event

Op 23 juni was er het Eind Event van de eerste Expeditie Vernieuwend Leiderschap met de certificering van de 3 deelnemende MT’s: Het MT van Putten, Veldhoven en Voerendaal. Het event sloot af met een slot-reflectie door René Grotens en Ab Smit. 

juni 23 @ 8:00 am - 5:00 pm

Hendrik Wagenaar, The Pandemic Within, Policy making for a better world

Met Professor Hendrik Wagenaar, Senior Academic Advisor aan de International School for Government van King’s College (Londen) en Fellow aan het Institute for Advanced Studies in Wenen (Oostenrijk), gaan we in gsprek over wat we als gemeentelijke overheid kunnen leren uit onze ervaringen met de COVID-19 pandemie.  

april 21 @ 6:30 pm - 8:30 pm

Erik Gerritsen, De wijze gemeente en complexe uitdagingen

Met Erik Gerritsen gaan we in gesprek met een Nederlands Topambtenaar die zich ontpopte tot een echte systeemvernieuwer puur sang: Iemand die nieuwe wetenschappelijke inzichten koppelt aan levenslange ervaring als topambtenaar, onder andere als gemeentesecretaris in Amsterdam (2000-2007), Bestuursvoorzitter Bureau Jeugdzorg   Agglomeratie Amsterdam (2009-2015),  Secretaris-generaal van VWS (2015-2021). Op dit moment is Erik Gerritsen Bestuursvoorzitter van de woningcorporatie   Ymere in Amsterdam.

maart 10 @ 6:30 pm

Professor Jan-Kees Helderman, Eigenwijs Transformeren

Met Professor Jan-Kees Helderman, hoogleraar Sociaal beleid en bestuur aan de Faculteit der Managementwetenschappen van de Radboud Universiteit en co-auteur van het recent gepubliceerde eindrapport van het Verwey-Jonker Instituut, Eigenwijs Transformeren, zoomen we in op het sociale domein: De transformatie van de jeugdhulp blijkt voor gemeenten een complexe opgave te zijn. Het bieden van effectieve, tijdige en samenhangende, ondersteuning aan jeugdigen en hun gezin is op lokaal en regionaal niveau nog lang niet altijd gerealiseerd, het jeugdhulpsysteem lijkt niet eenvoudiger geworden en veel gemeenten hebben forse financiële tekorten.

januari 27 @ 6:30 pm - 8:30 pm

Dr. Toby Lowe, Human Learning Systems, Public Service for the Real World

Dr. Toby Lowe is Senior Lecturer in Public Leadership and Management Department: Newcastle Business School. His purpose as an academic is to help improve the funding, commissioning and performance management of social interventions (across the public, private and voluntary sectors). His research team has used complexity theory to create a critique of New Public Management approaches and articulated a complexity-informed alternative: Human Learning Systems. The newly launched ebook sets out an alternative approach based on being human, continuously learning and nurturing healthy systems. It provides a resource and guide for organisations or teams working in public service who want to adopt these new ways of working and provides practical examples and inspiration based on 50 case studies from across the UK and beyond.

december 16, 2021 @ 6:30 pm - 8:30 pm

Professor Robert Geyer, Governing Complexity in the 21st century

Robert Geyer is a Professor in the Department of Politics, Philosophy and Religion at Lancaster University (UK). His more recent works include: Handbook on Complexity and Public Policy (2015, edited with Paul Cairney) and Complexity and Public Policy (2010, co-authored with Samir Rihani). Governing Complexity in the 21st Century surveys the ways in which social systems are becoming more complex. It shows how this complexity impacts every aspect of life for individuals, governments and societies in most social systems at individual, regional, national and global scales and explores how embracing ‘complexity thinking’ can greatly improve the art of governance in all policy areas.

november 18, 2021 @ 6:30 pm - 8:30 pm

Dr. Catharine Hobbs, Systemic Leadership for Local Governance

Following her career of 30 years in local government, Dr. Catherine Hobbs is well aware of what she describes as ‘the generic challenges of local government reform’. These she sets out in terms of the context of reform, common themes, and perceived barriers to reform. The way forward, she believes, is to reject the mechanistic mindset that created many of the problems and to address the complexity that exists with the help of ‘a sophisticated, high variety, exploratory systemic approach’. Local government has thrown up a huge demand for new ways of thinking and acting.  Systems thinking can provide a supply of different systems approaches which, marshalled by critical systems thinking (CST), can meet that demand. It is just a matter of bringing supply and demand together and it is that purpose that the book hopes to fulfil.

oktober 21, 2021 @ 6:30 pm - 8:30 pm

Leergang Vernieuwend Leiderschap:

Meld je aan voor het online lunchuurtje

Online lunchuurtje “Complexiteit als Opportuniteit”

Een lunchuurtje over complexe vraagstukken. Dit lunchuurtje is onderdeel van een tweeluik. Op 2 februari a.s. zal het lunchuurtje over de ‘Kracht van Waarden’ worden gehouden.

januari 19 @ 12:00 pm - 1:00 pm

Eerdere events:

Bekijk hier alle eerdere evenementen van Vernieuwend Leiderschap.

Masterclasses Imagineering

Masterclasses Imagineering/Vernieuwend Leiderschap met medewerkers van de Provincie Noord-Brabant. Design Thinking voor strategen en beleidsmakers Als je op het logo klikt, kan je het filmpje bekijken dat we maakten van ons werk met de Provincie Noord-Brabant: 

januari 25, 2020 @ 8:00 am - 5:00 pm

Workshops Vernieuwend Leiderschap in de Publieke Sector

- met de gemeenten Laarbeek en Gemert-Bakel op dinsdag 28 september 2021. - Met de gemeente Rotterdam op 27 augustus 2021.

september 27, 2021 @ 8:00 am - 5:00 pm

Expedities Vernieuwend Leiderschap in de Beweging van Regels naar Relaties in Zorg & Welzijn

- Met 10 zorginstellingen uit de regio West-Brabant - Meerjarige samenwerking met Surplus – sinds 2016.

oktober 8, 2021 @ 8:00 am - 5:00 pm

Vernieuwend Leiderschap in de Media

Aankondiging leergang in VNG-magazine. Klik de afbeelding om naar VNG te gaan.

Hoe een Expeditie Vernieuwend Leiderschap in de Publieke Sector kan bijdragen aan het menselijker maken van onze systemen:
https://www.linkedin.com/pulse/hoe-een-expeditie-vernieuwend-leiderschap-de-publieke-diane-nijs-dr-/